Contaminated Melamine

ช่วงต้นเดือนกันยายนที่ผ่านมานอกจากข่าวการบ้านการเมืองที่หลายคนติดตามกันมาอย่างต่อเนื่องแล้ว อีกหนึ่งข่าวที่ถือได้ว่าสร้างความวิตกกังวลให้บรรดาคุณพ่อคุณแม่ที่กำลังเลี้ยงลูกตัวน้อยๆ ด้วยนมผงก็คงหนีไม่พ้นข่าวการปนเปื้อนของสารเคมีในผลิตภัณฑ์นมผงยี่ห้อหนึ่งซึ่งผลิตจากเมืองจีนนั่นเอง

อันตรายจากสารปนเปื้อนดังกล่าวส่งผลให้มีเด็กทารกเสียชีวิตด้วยอาการไตวายไปแล้วอย่างน้อย 4 ราย (19 กันยายน 2551) และอีกกว่า 6,000 คนต้องล้มป่วยลงด้วยการสะสมของสารเคมีในไต

สารเคมีที่ก่อให้เกิดความวุ่นวายจนคนทั่วโลกต่างหวาดกลัวสินค้าจากเมืองจีนก็คือสารเคมีที่ชื่อว่า “เมลามีน” (melamine) ซึ่งเป็นสารประกอบหลักที่ใช้ในการผลิตพลาสติกชนิดหนึ่งที่ใช้ขึ้นรูปเป็นภาชนะที่เรารู้จักกันดีในชื่อของ “จานเมลามีน” นั่นเอง

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในข่าวไม่ได้เกิดขึ้นจากการปนเปื้อนจากภาชนะพลาสติกที่ว่า แต่เกิดจากความหัวใสของพ่อค้าคนกลางที่จะเพิ่มกำไรจากน้ำนมที่ตนเองขายอยู่โดยการเติมน้ำเปล่าผสมลงไปในน้ำนมดิบเพื่อเพิ่มน้ำหนักให้กับสินค้าก่อนส่งต่อไปยังโรงงานอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตามน้ำที่เติมลงไปกลับไปเจือจางปริมาณโปรตีนในนมจนมีความเข้มข้นลดลงต่ำกว่ามาตรฐานที่ได้รับการรองรับจากองค์กรของรัฐที่เกี่ยวข้อง

วิธีการตบตาการตรวจวัดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์นมนั้นทำได้ไม่ยาก เพียงแค่เข้าใจวิธีวิเคราะห์ปริมาณโปรตีนในอาหารที่เรียกว่า “วิธีเจลดาร์ล” (Kjeldahl method) ก็สามารถทำให้น้ำนมดังกล่าวผ่านมาตรฐานการตรวจวัดไปอย่างง่ายดาย

วิธีเจลดาร์ล ซึ่งตั้งชื่อตามโยฮัน เจลดาร์ล นักเคมีชาวเดนมาร์ค เป็นวิธีที่ใช้ในการวิเคราะห์ปริมาณโปรตีนในอาหารที่ยอมรับโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติหรือเอฟเอโอ โดยอาศัยหลักการที่ว่าโปรตีนซึ่งประกอบด้วยกรดอะมิโนชนิดต่างๆ เป็นสารอาหารชนิดเดียวที่มีธาตุไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ ดังนั้นวิธีการหาปริมาณโปรตีนในผลิตภัณฑ์อาหารจึงทำได้โดยการนำตัวอย่างผลิตภัณฑ์มาทำปฏิกิริยากับกรดซัลฟิวริกที่อุณหภูมิสูงจนไนโตรเจนในโปรตีนทั้งหมดเปลี่ยนรูปมาเป็นแอมโมเนียมซัลเฟตแล้วคำนวณปริมาณธาตุไนโตรเจนที่ได้จากปริมาณของแอมโมเนียมซัลเฟตนั่นเอง

ด้วยเหตุนี้พ่อค้าหัวหมอจึงคิดหาวิธีตบตาเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ตรวจวัดมาตรฐานของน้ำนมด้วยการหาวิธีเพิ่มปริมาณโปรตีนปลอมลงไปผลิตภัณฑ์ โดยการสมรู้ร่วมคิดกับผู้จำหน่ายสารเมลามีนเพื่อผสมสารดังกล่าวลงไปในน้ำนมดิบ

สารเมลามีนที่ว่านี้มีสูตรเคมีคือ C3H6N6 ซึ่งจะเห็นได้ว่าหนึ่งโมเลกุลของเมลามีนมีธาตุไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบถึงร้อยละ 66 โดยน้ำหนัก เมื่อผ่านขั้นตอนของการตรวจวัดตามวิธีเจลดาร์ลก็สามารถให้ข้อมูลเสมือนเป็นโปรตีนเทียมชนิดหนึ่งได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังมีลักษณะเป็นผงสีขาวเหมือนกับนมผงทุกประการ เมื่อน้ำนมถูกแปรรูปเป็นนมผงก็ไม่สามารถสังเกตการปนเปื้อนได้

แม้ว่าเมลามีนทำหน้าที่เป็นโปรตีนเทียมเพื่อให้ผ่านมาตรฐานการวิเคราะห์ได้ แต่พิษภัยของสารเคมีตัวนี้ก็สามารถทำอันตรายต่อระบบสืบพันธุ์ เป็นตัวการนำไปสู่การเกิดมะเร็งในกระเพาะปัสสาวะ และสามารถสะสมในไตจนทำให้เกิดภาวะไตวายได้ ด้วยเหตุนี้เองวิกฤตนมผงปนเปื้อนสารเมลามีนในประเทศจีนครั้งนี้จึงทำให้บรรดาผู้ปกครองที่เลี้ยงเด็กด้วยนมผงต่างพากันนำบุตรหลานไปตรวจร่างกายตามโรงพยาบาลต่างๆ กันอย่างเนืองแน่น

credit: http://www.manager.co.th/Science/ViewNews.aspx?NewsID=9510000115163